Phương pháp ABA là gì? Các bước tiến hành

Phân tích ứng dụng hành vi (ABA) là gì?

Phân tích hành vi là một phương pháp tiếp cận khoa học nhằm hiểu rõ hành vi của một chủ thể.
Phân tích ứng dụng hành vi (ABA) được xem như là việc sử dụng phương pháp phân tích hành vi và dựa trên các kết quả nghiên cứu để thay đổi tích cực các hành vi quan trọng có ý nghĩa xã hội. Tự kỉ chỉ là một trong số nhiều địa hạt có thể ứng dụng thành công phân tích hành vi.
Ứng dụng (Applied)- các nguyên tắc được ứng dụng cho những hành vi quan trọng mang tính xã hội.
Hành vi (Behavioral) – dựa trên các lý thuyết khoa học về hành vi.
Phân tích (Analysis) – sự tiến bộ được lượng hóa và từ đó có những thay đổi về can thiệp.

ABA và tự kỉ

TS Ivan Lovass, một nhà tâm lý học, đã lần đầu tiếp áp dụng tiếp cận ABA cho người mắc chứng tự kỉ, tại khoa Tâm lý học, Trường Đại học California, Los Angeles vào năm 1987.
Ý tưởng của Lovass là thông qua phương pháp ABA, các kỹ năng xã hội và hành vi có thể được dạy dỗ, luyện tập, thậm chí đối với những trẻ mắc chứng tự kỉ nặng. Thực tế cho thấy đến thời điểm hiện nay, đây là phương pháp can thiệp hiệu quả nhất đối với trẻ tự kỉ.

Các bước tiến hành khi sử dụng phương pháp ABA

1. Đối với mỗi trẻ, ngay khi bắt đầu chương trình can thiệp, trẻ sẽ được đánh giá ban đầu để kiểm tra xem kỹ năng nào trẻ đã có, kỹ năng nào chưa có.
2. Sau đó, sự lựa chọn các mục tiêu trị liệu đối với từng cá nhân sẽ dựa trên kết quả đánh giá ban đầu.
3. Nội dung rèn luyện chung cũng như của từng buổi sẽ liệt kê từng kĩ năng trong mọi lĩnh vực (học các học, giao tiếp, xã hội, kiến thức, tự chăm sóc, vận động, chơi v.v). Các kỹ năng này thường được chia nhỏ thành các kỹ năng thành phần và được sắp xếp theo trình tự phát triển, từ đơn gian đến phức tạp.

Mục đích của phương pháp ABA

– Hành vi được củng cố sẽ được lập lại nhiều hơn hành vi không được quan tâm

– Các nhiệm vụ sẽ được chia thành những phần ngắn, đơn giản, củng cố ở mỗi bước

– Đào tạo những kỹ năng riêng biệt: thực hiện một hành động cụ thể, sự đáp ứng của trẻ, sự phản ứng của người trị liệu
– Mục tiêu chung và cuối cùng là để giúp mỗi trẻ hình thành các kỹ năng cơ bản, giúp trẻ về lâu về dài, sống độc lập và thành công ở mức có thể.

Các kỹ thuật cần có:

Một loạt các kỹ thuật hỗ trợ được sử dụng để củng cố các hành vi đã có và hình thành những hành vi mới.
Điều này liên quan đến việc thiết kế có chủ ý và rõ ràng, các cơ hội lặp đi lặp lại để trẻ học và thực hành các kỹ năng hàng ngày, với cơ chế củng cố phong phú và tích cực.
Một trong những cách để thiết kế các cơ hội này là người lớn đặt ra cho trẻ hàng loạt các “tình huống thử”. Mỗi tình huống có những gợi ý hoặc chỉ dẫn cụ thể và kết quả/đánh giá do người lớn đưa ra phụ thuộc vào trả lời của trẻ. Cách thức như vậy được gọi là “tình huống thử riêng biệt” (discrete trial).

Một số ưu khuyết điểm khi sử dụng phương pháp ABA cho trẻ tự kỷ

Ưu điểm của ABA:
– Có kết quả nhất quán khi dạy những kỹ năng và hành vi mới cho trẻ tự kỷ
– Cách dạy rõ ràng
– Chia nhiệm vụ thành phần nhỏ, đơn giản
Khuyết điểm:
– Cần nhiều thời gian (30 – 40 giờ/tuần)
– Ảnh hưởng đến thời gian của gia đình
– Không giúp trẻ đáp ứng với hoàn cảnh mới

Bài tập ví dụ cho phương pháp ABA:

Tập cho trẻ kỹ năng mang giày quai hậu Phương pháp ABA là gì? Các bước tiến hành

Cách thực hiện:

– Đầu tiên chúng ta chia ra làm từng bước nhỏ đơn giản:

  • Đặt giày ngay ngắn và đúng
  • Ngồi ngay ngắn trên ghế
  • Gỡ miếng dán 2 chiếc giày ra
  • Xỏ chân trái vào 1 chiếc bên trái
  • Kéo quai phía sau lên
  • Dán miếng dán lại
  • Xỏ chân phải vào 1 chiếc giày bên phải
  • Kéo quai phía sau lên
  • Dán miếng dán lại

– Mỗi bước ta dạy ta nên làm mẫu cho trẻ kết hợp lời nói rõ ràng

– Mỗi lần trẻ làm đúng ta khen thưởng cho trẻ

– Trước khi dạy bước mới nên củng cố lại bước cũ cho tới khi trẻ thuần thục

Các bài viết tham khảo:

canthiepsomhcm.edu.vn biên soạn

Recommended Posts

Leave a Comment