Phần thứ hai: Những bài học Bắt Chước

Trẻ em chỉ bắt chước những người mà các em có quan hệ thương yêu và gắn bó với mình. sau đây là một số bài tập cơ bản nhằm phát huy ngôn ngữ cho trẻ

Nền tảng để phát huy ngôn ngữ cho trẻ (phần 2)

21.-Bài học: “Hãy nhìn …”

Xem lại bài học số 4 trên đây (ở phần 1)
Một trong những triệu chứng cần phát hiện, nơi trẻ em có nguy cơ Tự Kỷ, là những trẻ em nầy không có “liếc nhìn thẳng mặt, mắt chạm mắt”. Ngay từ giây phút đầu tiên, sau khi sinh ra, được mẹ bồng ẵm, trẻ em uốn cong lưng, như vòng cung, và nhìn xuống, thay vì nhìn thẳng vào mắt của mẹ.

Cho nên bài học “Hãy nhìn Mẹ…” phải được bắt đầu rất sớm, được chừng nào hay chừng ấy.

– Người mẹ dùng đôi môi làm tiếng động, để giúp con chú ý đến lỗ miệng của mình, cầm tay con đưa lên miệng hôn.
– Rồi từ lỗ miệng, giúp con đưa tay đụng cằm, đụng tai, đụng tóc… trước khi đưa tay tiếp xúc với mắt mẹ và nhìn mẹ.
– Ngày ngày lặp lui lặp tới những động tác nho nhỏ như vậy, nhất là khi cho con bú, người mẹ không nôn nóng hay là buồn phiền, chỉ thanh thản xác tín rằng: có gieo thì có gặt, nước chảy đá mòn.

Nhiều bậc phụ huynh không ngần ngại lặn suối trèo non, đi tìm những vị thầy và thang thuốc ở tận bốn phương trời cho con, không kể tốn kém và nhọc mệt. Chỉ cần họ có mặt với con, ngắm nhìn con, vui với con, hạnh phúc với con, cầm tay con để giúp con tiếp xúc với làn da và thớ thịt của mình.

Không đợi chờ, không nôn nóng, không phiền trách ai cả…thì thế nào, cơ hồ một bụi tre hay bụi trúc, sau 3 năm trời nằm im lìm dưới lòng đất, mới có thể nhú lên một chồi măng. Từ khi đó, cây tre sẽ lớn lên vùn vụt.

Phải chăng đó là bài học mà người lớn, như cha mẹ và thầy cô… phải học, để cho trẻ em, con cái và học sinh của chúng ta có thể học bao nhiêu bài học khác, trong cuộc sống làm người?

– Mẹ đẩy một chiếc xe về phía con, ba cầm tay giúp con đẩy chiếc xe trả về cho mẹ,
– Đẩy trái banh tròn,
– Đưa tay vỗ vào mặt trống,
– Rung chuông nho nhỏ,
– Quay lúc lắc…

Khi trẻ em đã bắt đầu biết làm, người giúp trẻ em chỉ dùng lời để khuyến khích.
23.- Bài học: “ Học làm những động tác như…”

– mở cuốn sách ra,
– thả rơi một hạt đậu và ly nhựa,
– đưa tay vào hộp lấy trái banh,
– vỗ hay gõ vào mặt bàn, mặt trống,
– ngồi trong lòng ba, lòng mẹ, lòng cô…tập chồng một khối vuông lên trên khối vuông khác,
– lấy nắp đậy chiếc hộp,
– đưa tay sờ lỗ mũi…
– vẫy tay chào,
– vỗ hai tay…
24.-Bài học: “Bước nhè nhẹ vào vùng ngôn ngữ số I”

– le lưỡi như….
– há miệng ra to như…
– thổi tắt ngọn nến như…
– chu hú miệng như…
– gây tiếng bập bập với đôi môi như…
– đưa lưỡi liếm môi trên,
– liếm môi dưới,
– liếm môi dưới,
– le lưỡi qua mặt và qua trái…
25.- Bài học: “Bước nhè nhẹ vào vùng ngôn ngữ số II”

– Phát âm “A, A…” như…
– Phát âm “Ô, Ô…”như…
– I, I, I…
– Mơ, Mơ, Mơ…
– Pờ…
– Bờ…
– Cờ…
26.- Bài học: “Bước nhè nhẹ vào vùng ngôn ngữ số III”

– gọi BA, BA,BA… như…
– gọi Má như…
– làm bò rống BÒ… như…
– làm mèo kêu MEO… như…
– làm gió thổi VÙ, VÙ … như…
– làm chó sủa Vâu Vâu… như…

***

Phần thứ BA: Những bài học về diễn tả và thông đạt

27.- Bài học: “Phát âm theo lời yêu cầu”

Suốt một ngày hay một tuần, tập trung vào việc lắng nghe, quan sát và ghi nhận tất cả mọi âm thanh mà trẻ em có thể phát ra khi chơi một mình, cũng như khi trao đổi với người lớn cũng như với bạn bè.

Liệt kê một cách đầy đủ mọi âm thanh, vào một cuốn tập, ghi thêm đầy đủ những điều kiện và hoàn cảnh xuất hiện.

Dựa vào đó, chúng ta sẽ lần lượt yêu cầu trẻ em phát ra lại những âm thanh, trong bản liệt kê số 1.

Cách làm:

– Giai đoạn Một: Trở lại với bài học bắt chước với tất cả mọi âm thanh để kiểm chứng khả năng của trẻ em. Người lớn làm, trẻ em bắt chước. Kiểm chứng lại từng âm thanh.
– Giai đoạn Hai: Cô giáo chỉ yêu cầu bằng lời nói, trẻ em thực hiện công việc phát âm.
– Giai đoạn Ba: Sau độ một tuần làm việc, như đã lên kế hoạch trong giai đoạn Hai, chúng ta làm lại một bản liệt kê số 2, gồm có những âm thanh mà trẻ em phát ra một mình, khi được yêu cầu.
– Giai đoạn Bốn: Liên tục trong một thời gian, yêu cầu trẻ em phát ra lại các âm thanh, cho đến lúc nhuần nhuyển, với từng âm thanh trong bản số 2 .
28.- Bài học: “Ghép lại các âm thanh, theo từng cặp thành một từ có ý nghĩa”

Ví dụ: BA- MÁ, XE-MÌ…

Dựa vào những kết quả ấy, chụp những tấm ảnh của Ba và Má, tìm ra những hình của bánh mì và chiếc xe, để cho trẻ nhìn và phát âm.

Cách tổ chức bài học:
– Chúng ta đưa ra 1 trong 4 tấm ảnh và hỏi: Ai? Cái gì?
– Khi trẻ em đã học và có khả năng phát âm một cách dễ dàng với mỗi hình ảnh trên đây, chúng ta ghép lại hai hình với nhau, để trẻ em nhìn, đưa tay chỉ và phát âm, như: Ba Má, Xe Mì.
29.- Bài học: “Gọi tên những đồ dùng, con vật và người quen thuộc, trước mổi hình ảnh”.

Mỗi ngày làm việc với trẻ em chỉ độ 5 phút, cho đến ghi trẻ em trả lời một cách dễ dàng 2 câu hỏi, trước mỗi tấn hình: “Ai đây? Cái gì đây?”

Từ những bài học nầy, trẻ em sẽ ngày ngày mở rộng thêm những chân trời ngôn ngữ của mình.

Cách trình bày bài học và cách hướng dẫn trẻ em vẫn đi theo những giai đoạn, mà tôi đã nhắc lui nhắc tới trong các bài học từ trước đến giờ.

30.- Sau khi trẻ em đã nhuần nhuyễn bài học số 29, chứng ta trở về với những bài học Phát Huy TƯ DUY. Từ đây, bài học sẽ có mục tiêu là dùng ngôn ngữ để trả lời những câu hỏi như: Ai đây? Cái gì đây? Người ấy làm gì? Ở đâu? …

***
Con đường đi tới mới bắt đầu.
Con đường đi tới còn rất dài.

Nhưng cả người lớn – cha mẹ hay là giáo viên – và trẻ em đang học bài học làm người với nhau, và đã tạo quan hệ gắn bó qua lại, một cách hài hòa.

Trong tinh thần và điều kiện ấy, đi mỗi ngày một bước, học mỗi ngày một bài học nho nhỏ… là điều quan trọng. Kỳ dư, chúng ta sẽ đến đâu? Điểm hẹn là nơi mà chúng ta LÀM NGƯỜI và THÀNH NGƯỜI.

 

 

canthiepsomhcm.edu.vn biên soạn

 

Recommended Posts

Leave a Comment