Thường người ta hay nói trẻ bị tự kỷ là do cha mẹ, do cha mẹ không biết cách chơi với bé, do trẻ suốt ngày xem tivi, xem ipad. Những điều đó khiến cho cha mẹ trẻ tự kỷ hay dằn vặt bản thân, đổ trách nhiệm cho nhau. Nhưng tự kỷ là một tình trạng phát triển từ khi mới sinh chứ không phải nguyên nhân từ các bậc cha mẹ. Tự kỷ là một tình trạng kéo dài suốt đời. Một dải phổ tự kỷ từ hội chứng Asperger là một hội chứng nhẹ cho đến hội chứng Kanner là một hội chứng khá nặng

Dấu hiệu nhận biết trẻ tự kỷ

Trẻ mắc hội chứng tự kỷ được chẩn đoán có 3 khiếm khuyết sau:

  • Khiếm khuyết về tương tác xã hội
  • Khiếm khuyết về giao tiếp
  • Cứng nhắc trong tư duy

Và đi kèm với những phản ứng bất thường đối với những kích thích giác quan

Một số dấu hiệu nhận biết trẻ tự kỷ dựa trên bộ ba khiếm khuyết:

1. Khó khăn trong giao tiếp

  • Không chỉ tay hoặc không nhìn theo tay chỉ
  • Dùng tay kéo người lớn lấy dùm đồ vật yêu thích, hoặc tự lấy nó
  • Nói môt cách đều đều, đơn điệu
  • Lặp lại những gì mà trẻ nghe được trên tivi
  • Nói quá to hoặc quá nhỏ
  • Không khởi xướng sự tương tác
  • Nhìn chằm chằm vào người khác khi nói chuyện
  • Kém giao tiếp mắt – mắt (vd: nhìn sai thời điểm, nhìn đi hướng khác)
  • Cần được sự quan tâm của người lớn
  • Lời nói quá chính xác và có vẻ mô phạm
  • Diễn giải lời nói một cách văn học
  • Ngữ điệu khác thường (vd:giọng nước ngoài)
  • Tiếp xúc không phù hợp (vd: đẩy ra để nói xin chào)
  • Hiểu tốt hơn nếu kết hợp giữa ngôn ngữ lời nói và cử chỉ điệu bộ
  • Có vấn đề về biểu lộ nét mặt
  • Có thể gọi tên đồ vật nhưng không dùng nó để trò chuyện
  • Dường như chỉ nghe 1 phần những gì người ta nói
  • Làm ồn nhưng không nói thành từ

2.  Khó khăn trong mối quan hệ xã hội

  • Lờ đi hoặc dường như không quan tâm tới trẻ khác
  • Chạy khỏi người khác
  • Dường như thích thú với đồ vật hơn với người
  • Có mối quan hệ với người lớn tốt hơn so với nhóm bạn cùng trang lứa trẻ
  • Không che dấu sự buồn chán
  • Không thích bị sờ mó hoặc ôm giữ
  • Không phân biệt được người quen hay người lạ
  • Hiếm khi biểu lộ cảm xúc
  • Thấy khó tham gia vào một cuộc trò chuyện nhóm
  • Có xu hướng bị thu hút bởi chính những hoạt động của mình
  • Không quan tâm tới những nỗi buồn của người khác
  • Không quan tâm tới lời nói của người khác trong hội thoại
  • Không muốn người khác biết về suy nghĩ, trải nghiệm của mình
  • Không nhận thức được tầm quan trọng về diện mạo bên ngoài cảu cá nhân

3. Cứng nhắc và không linh hoạt trong quá trình tư duy

  • Luôn nghĩ đến những thứ trẻ thích như tàu hỏa, xe, đồng hồ, con số…
  • Bị hấp dẫn bởi ánh sáng, các đồ vật sáng, các đồ vật xoay được, nước, đồ vật nhiều màu sắc
  • Không thích các thoái quen sinh hoạt bị đảo lộn
  • Khó thích nghi với môi trường mới
  • Khó khăn trong việc áp dụng những kỹ năng đã học trong các tình huống khác
  • Phát triển các nếp sinh hoạt hàng ngày phải theo 1 thứ tự nhất định
  • Có trí nhớ khác thường đối với các sự kiện
  • Lặp lại các câu hội thoại, câu hỏi
  • Rất bối rối trong các tình huống mới
  • Hạn chế trong các trò chơi tưởng tượng

Một số đặc điểm khác:

  • Có phản ứng bất thường với âm thanh/ cảm giác/ kết cấu/ mùi vị
  • Kém nhạy cảm với các mức độ đau thấp
  • Có các biểu lộ/ cử động bất thường trên khuôn mặt
  • Có dáng đi bất thường
  • Không thích những nơi đông người, ồn ào
  • Khả năng phối hợp kém
  • Có các hành vi cầu kỳ khác thường khi thích thú
  • Vận động thô phát triển tốt
  • Có thể quay vòng tròn mà không chóng mặt
  • Gặp khó khăn với chữ viết
  • Học đi xe đạp chậm
  • Gặp khó khăn trong việc tập trung vào một cái gì đótrong một khoảng thời gian
  • Chú ý tới chi tiết nhiều hơn tổng thể bức tranh

Để đánh giá một đứa trẻ có mắc chứng tự kỷ hay không thì trẻ cần hội tụ đủ 3 khiếm khuyết trên và cũng cần kiểm tra nhiều các test khác nhau. Trên đây chỉ là một số dấu hiệu để phát hiện ra dấu hiệu của một đứa trẻ có thể bị mắc hội chứng tự kỷ để chúng ta tăng cường can thiệp sớm cho trẻ.

Các bài viết tham khảo:

canthiepsomhcm.edu.vn biên soạn

Recommended Posts

Leave a Comment