Can thiệp cho trẻ bằng phương pháp FLOOR TIME

Phương pháp FLOOR TIME LÀ GÌ?

          Floor time là một khoảng thời gian chơi đặc biệt mà cha mẹ dành ra ở bên trẻ. Trong khoảng thời gian này, chơi là một hoạt động tự nhiên, không đặt ra một khuôn khổ chặc chẽ, khi đó bạn cùng chơi với trẻ trên sàn nhà và bạn nương theo hướng chơi của trẻ
Floor time là một cách làm việc có hệ thống với trẻ để giúp trẻ bước lên từng bậc thang phát triển. Bằng cách làm việc tăng cường với cha mẹ , các nhà trị liệu, trẻ có thể bước lên từng bậc thang phát triển, khi đạt được một nấc là trẻ bắt đầu có được các kỹ năng mà trẻ không đạt được trước đây. Trong thời gian chơi, đầu tiên trẻ học được niềm vui trong việc thân thiết với người khác và sự hài lòng khi trẻ biết khởi đầu, tạo ra các ước muốn và các nhu cầu của trẻ được hiểu biết và trẻ biết đáp ứng. Thời gian chơi còn tạo ra các cơ hội để trẻ có được các cuộc đối thoại dài, lúc đầu là các giao tiếp không lời ( cử chỉ, điệu bộ, nét mặt…), sau đó là có lời và cuối cùng là tưởng tượng và suy nghĩ
Floor time giống như tương tác hằng ngày ở chỗ chơi đùa mang tính tự động và vui vẻ. Floor time không giống như chơi bình thường ở chỗ bạn (cha mẹ, người chăm sóc, nhà trị liệu) có vai trò phát triển. Vai trò của bạn là một người cùng chơi rất năng động của trẻ.

     Công việc của bạn là : Nương theo hướng chơi của trẻ và chơi bất cứ điều gì thu hút sự thích thú của trẻ nhưng bạn phải làm điều đó theo cách khuyến khích trẻ tương tác với bạn
Vai trò của bạn là: một người trợ giúp biết xây dựng, khi cần thiết bạn có thể làm cách nào đó để đưa hoạt động của trẻ thành tương tác có 2 người

TẠI SAO SỬ DỤNG phương pháp FLOOR TIME?

           Khi một trẻ phát triển được cảm nhận phức tạp về bản thân, trẻ có thể tiếp tục phát triển các ý tưởng cảm xúc, đặc biệt khả năng nối kết ý tưởng và cảm xúc của trẻ với ý tưởng cảm xúc của người khác. Điều này xảy ra khi trẻ ở khoảng 24-30 tháng, lúc này trẻ có thể tạo ra được các hình ảnh tinh thần về ý tưởng cảm xúc ( trẻ biết tưởng tượng), khả năng này mở ra một thế giới chi tiết về chơi giả vờ, trẻ tự kỷ thường thiếu khả năng này. Giai đoạn này được xem như là giai đoạn chưa đạt được hơn là sự suy kém bẩm sinh.

FLOOR TIME LÀM GÌ?

           Tái thiết lập sự tiến triển cảu trẻ trên các giai đoạn phát triển. Đây là thời gian mà người chăm sóc, nói chung là cha mẹ hay nhà trị liệu tham gia vào cách hoạt động của trẻ và nương theo hướng chơi của trẻ. Nếu trẻ muốn xếp các chiếc xe thành một hàng hoặc lượn lên trên cao, cha mẹ sẽ cùng tham gia vào hoạt động mà trẻ ưa thích ( với ý hướng phát triển hoạt động này thành một tương tác có cảm xúc) hơn là đòi hỏi trẻ đi theo ý thích của cha mẹ hay nhà trị liệu. Ở mức tốt nhất, sự chơi đùa như thế này sẽ không tạo ra các hành động máy móc, rập khuôn và sự phản ứng
Bắt đầu bằng sự gặp gỡ có qua lại và chia sẻ, cha mẹ trợ giúp để trẻ ngày càng gia tăng các tương tác phức tạp hơn, một quá trình được gọi là “mở đóng các vòng tròn giao tiếp”. Ví dụ, cha mẹ có thể bắt đầu luân phiên với trẻ bằng cách đến lượt ai xếp xe thành hàng, cho đến khi trẻ trông đợi và chờ đến lượt cha mẹ. Rồi sau đó, cha mẹ bất ngờ đặt một chiếc xe vào vị trí sai và gợi cho trẻ mở và đóng một vòng tròn giao tiếp khi trẻ biết sửa vị trí

     Có 6 điểm mốc phát triển, các kinh nghiệm cảm xúc phù hợp trong mỗi giai đoạn sẽ giúp phát triển các kỹ năng, nhận thức, cảm xúc xã hội, ngôn ngữ và vận động chủ yếu cũng như là cảm nhận về bản thân mình

6 ĐIỂM MỐC PHÁT TRIỂN:

1.TỰ ĐIỀU CHỈNH VÀ QUAN TÂM ĐẾN THẾ GIỚI XUNG QUANH:
Trong suốt giai đoạn này, cách thức mà trẻ điều chỉnh và xử lý cảm giác là một yếu tố góp phần quan trọng, trẻ có thể là quá nhạy cảm (dễ bị kích thích quá mức), hay trẻ có thể kém nhạy cảm (Trẻ cần nhiều thông tin cảm giác để được kích thích), sự nhạy cảm của trẻ có thể thay đổi theo từng giác quan ( sờ, ngửi, nghe…) hoặc thay đổi từng ngày (lúc này kém nhạy cảm, lúc khác lại quá nhạy cảm).
2. SỰ MẬT THIẾT:
Ở giai đoạn này trẻ có thể ghi nhận được các âm thanh và nguồn phát ra tiếng nói. Trẻ bắt đầu tìm kiếm các khuôn mặt quen thuộc, đồ vật quen thuộc và trẻ có thể chú ý được 30 giây hoặc hơn. Đây là khả năng mật thiết, chính điều này tạo nên nền tảng cho tất cả mối quan hệ trong tương lai và liên kết các kỹ năng vận động, nhận thức và ngôn ngữ.
3.GIAO TIẾP 2 CHIỀU:
Trong giai đoạn này trẻ nhận ra được hành động của trẻ gây ra phản ứng ở
người khác (trẻ cười sẽ được cười đáp trả). Đây là điểm khởi đầu của việc đối thoại qua cử chỉ, điều này dẫn đến việc mở và đóng các vòng tròn giao tiếp. Kinh nghiệm giao tiếp 2 chiều giúp trẻ hình thành một cảm nhận cơ bản về ý hướng. Điều này đưa đến việc học tập các bài học cơ bản về cảm xúc, nhận thức và vận động.
4.GIAO TIẾP PHỨC TẠP:
Trong giai đoạn này, trẻ bắt đầu nối kết các cử chỉ thành các đáp ứng phức tạp hơn. Số lượng và tính phức tạp của các vòng tròn giao tiếp được hoàn chỉnh bắt đầu gia tăng

     Ví dụ: Bắt đầu chơi trẻ chỉ một đồ vật và cha mẹ cùng nhìn về phía đồ vật đó, trẻ nhìn cha mẹ : đó là một vòng tròn giao tiếp, sau đó trẻ cầm vật đó đưa vào tay mẹ (vòng tròn thứ 2), mẹ tròn mắt nhìn vật đó và trẻ cũng tròn mắt cùng nhìn (vòng tròn thứ 3)…. Các vòng tròn giao tiếp càng phát triển nhiều thì trẻ càng phát triển. Sự phát triển của đối thoại qua cử chỉ điệu bộ là tiền đề cho sự phát triển âm ngữ. Trẻ phát triển khả năng tạo ra được các cử chỉ phức tạp và nối một loạt các hành động với nhau thành một chuỗi giải quyết vấn đề có tính chi tiết và cẩn thận. Sự phát triển về khả năng diễn đạt và cử chỉ phức tạp này cũng làm gia tăng khả năng sang tạo.
5. Ý TƯỞNG CẢM XÚC
Trong suốt giai đoạn này trẻ học được rằng biểu tượng đại diện cho sự vật (búp bê cha, búp bê mẹ) mỗi biểu tượng là một ý tưởng (búp bê mẹ đút ăn cho búp bê con), một điều trừu tượng về một vật cụ thể (khoảng trống tam giác trong cuốn lịch để bàn có thể là đường hầm cho xe hơi đi qua, xe dừng lại đổ xăng ở một trạm hình khối vuông), hoạt động và cảm xúc đi cùng với thế giới mà trẻ quan tâm. Khả năng tạo ra các ý tưởng bắt đầu dẫn đến việc chơi giả vờ. Trẻ càng có thời gian chơi giả vờ nhiều thì trẻ càng thấy thoải mái trong thế giới ý tưởng
6. SUY NGHĨ CẢM XÚC HAY Ý TƯỞNG LOGIC:
Trẻ bắt đầu biểu lộ cảm xúc bằng cách xử dụng các từ thay vì hành động. Nguyên nhân gây ra cảm xúc của trẻ được liên kết với các hành động hay sự kiện nào đó ( ví dụ: Con vui lắm vì con được chơi với mẹ). Những liên kết giữa cảm xúc và hành động như thế này giúp trẻ tiên đoán và nghĩ về những điều xảy ra ở tương lai. Trẻ cũng bắt đầu xây dựng cầu nối giữa chơi và liên kết chúng thành các chuỗi logic ( Ví dụ: Xe đi qua đường hầm, xe leo lên dốc, xe hết xăng và dừng lại đổ xăng…) Trẻ bắt đầu hiểu được các khái niệm ban đầu về không gian và thời gian theo một cách thức cá nhân và mang tính cảm xúc (Ví dụ: (Búp bê con mệt quá rồi, búp bê đi vào phòng ngủ thôi). Cũng có sự gia tăng giao tiếp qua lời nói và các kỹ năng giải quyết vấn đề trong giai đoạn này.
TÓM LẠI:
Trẻ đạt được các điểm mốc này ở những lứa tuổi khác nhau. Mỗi điểm mốc đạt được sẽ là nền tảng cho giai đoạn kế tiếp.
BAO LÂU LÀ ĐỦ?
Trẻ có nhu cầu đặc biệt thường cần nhiều buổi chơi một ngày. Nhiều người trong nhà, bạn bè, người chăm sóc, sinh viên…. Đều có thể là một phần
trong đội ngũ chơi. Đối với trẻ tự kỷ, đặc biệt là trẻ có khó khăn nặng nề, khoảng 6-10 lần chơi một ngày, mỗi lần khoảng 30 phút là tối ưu. Một đến hai lần một ngày thường thì không đủ.

CẦN LÀM GÌ ĐỂ CHUẨN BỊ CHO FLOORTIME?

            Floortime không phải luôn luôn dễ dàng. Mục tiêu của bạn là trở thành một người cùng chơi năng động. Nếu bạn quan sát cha mẹ, thầy cô giáo hay thậm chí cả bác sĩ tâm thần trẻ em khi chơi với trẻ, khi cố trở thành một người cùng chơi với trẻ, tất cả đều rơi vào một cạm bẫy: Một số người thì
quá thụ động và chỉ quan sát trẻ. Suy nghĩ của chúng ta bị lạc đi khi trẻ chơi với đề tài mà không hấp dẫn chúng ta mấy…Trẻ cần sự hiện diện cảm xúc của bạn.
Một số người khác thì lại quá điều khiển và trở thành người chủ của trẻ. Chúng ta hoạt động nhiều, muốn thực hiện nhiều thời gian. Chúng ta hay hỏi về điều trẻ chơi, giúp hướng dẫn các hành động, chúng ta muốn vượt mốc phát triển một cách nhanh chóng…

Các bài viết tham khảo:

canthiepsomhcm.edu.vn biên soạn từ tài liệu của BS. Phan Thiệu Xuân Giang

Recommended Posts

Leave a Comment