Các giai đoạn chuẩn bị ngôn ngữ gồm có 6 giai đoạn:

  1. Tạo phát âm thanh
  2. Lắng nghe để nhận biết những âm thanh khác nhau, xác định vị trí và nguồn gốc phát ra âm thanh
  3. Bắt chước, sao lại những điều người khác làm
  4. Nhận biết người và vật quen thuộc
  5. Hành động, giả vờ, làm bộ, sáng tạo và tổ chức những trò chơi tưởng tượng
  6. Trao đổi, diễn tả, những điều ước hay là tìm hiểu ý thích của người khác

Bài tập tạo phát âm thanh (giai đoạn 1)

 

Bài tập tạo phát âm thanh cho trẻ tự kỷ, chậm nói

Cơ quan tạo phát âm thanh không phải chỉ là miệng, cổ họng và các cơ quan phụ thuộc như tai, mắt… nhưng là toàn bộ cơ thể, trong đó có não bộ đóng vai trò chủ động. Một cơ quan cục bộ như cơ quan phát âm chỉ hoạt động chừng nào toàn bộ cơ thể đạt tới mức độ hoạt động cơ bản.

“Tiểu thân” chỉ hoạt động chừng nào toàn thân hoạt động.

Để tạo điều kiện phát âm, chúng ta phải lưu tâm đặc biệt đến mức độ hoạt năng của trẻ em: vui đùa, chạy nhảy, hiếu kỳ, tiếp xúc, vận động. Chính vì lý do đó, trước khi tổ chức những trò chơi tạo phát âm thanh, chúng ta cần quan sát kỹ lưỡng: chỗ nào, lúc nào trẻ em có tác phong ồn ào, náo nhiệt nhất?

Chẳng hạn khi tắm gội, trẻ em thường ca hát! Lúc vui đùa, một số đồ chơi được trẻ em yêu chuộng một cách đặc biệt. Đó là những điều kiện thuận lợi để trẻ em ngoại hiện và diễn tả khả năng tạo phát âm thanh của mình. Chúng ta cần lợi dụng cơ hội và đồ chơi như vậy.

Sau đây là một số trò chơi, bài tập tạo phát âm thanh khả dĩ giúp trẻ em phát âm:

  1. Cây đèn thần diệu, chú hề nhấp nháy hay kêu la inh ỏi khi có người bóp mạnh. Cứ mỗi lần trẻ em phát âm, chúng ta tức khắc bật mở cây đèn hay là bóp mạnh chú kề, để phát ra một tiếng kêu.

Sau một hồi liên kết hai sự kiện với nhau như vậy, chúng ta bắt đầu chủ động: bật mở ánh đèn hay là chú hề kêu la; và chúng ta đợi chờ phản ứng của trẻ.

Chúng ta chỉ sử dụng trò chơi này vào giờ tạo phát âm thanh. Những lúc khác, trẻ không thể sử dụng loại trò chơi này, để tránh hiện tượng quen nhàm.

  1. Khi trẻ bắt đầu bập bẹ: “mờ mờ, bờ bờ, tờ tờ…” Chúng ta bắt chước trẻ em, vui đùa với chúng và dần dần chuyển quan những âm thanh quen dùng, có mặt trong ngôn ngữ và có ý nghĩa.

Lúc ban đầu chúng ta chỉ lặp lại và thay đổi cung điệu trầm bổng.

Ví dụ:

mờ mờ mờ à ma ma ma

Bờ bờ bờ à Ba ba ba

Gờ gờ à con gà

  1. Trò chơi hang chuột

Trong một tấm bình phong bằng gỗ hay bằng giấy bìa cứng, chắc chắn, chúng ta đục khoét một lỗ trống, để có thể đẩy qua, kéo lại một đồ vật.

Giai đoạn một: Xuyên qua lỗ trông chúng ta đẩy về phía trẻ em một đồ chơi mà nó ham thích. Sau đó chúng ta dùng một sợi giây kéo đồ chơi trở về chúng ta. Cứ lập đi lập lại như vậy một hai ba lần và dừng lại quan sát trẻ em, cho đến khi nó cầm đồ chơi và trả về cho ta, xuyên qua lỗ trống. Chúng ta cùng chơi với trẻ em: đẩy qua nhận lại nhiều lần.

Giai đoạn hai: Mỗi lần trẻ em phát âm chúng ta đưa qua cho nó đồ chơi. Tiếp đó chúng ta gọi trẻ em và xin nó trả về. Nhận đồ chơi, chúng ta đợi cho đến khi trẻ em phát âm gọi ta, để đưa qua đồ chơi cho nó.

Giai đoạn ba:  Sau khi trẻ em đã nói được một số từ có ý nghĩa như má, bé … chúng ta đưa qua cho nó đồ chơi, mỗi lần chúng nó phát ra âm thanh một cách đứng đắn.

  1. Thực tập những cử động cơ bản như:

–         Liếm môi,

–         Le lưỡi ra trước, về phía trái, mặt

–         Giả rơ ăn kem: liếm lên, liếm xuống

–         Ngậm miệng lại

–         Mở miệng ra

–         Bắt chước: bà ngoại nhai trầu

–         Tập nhai kẹo cao su

–         Tập thổi: thổi bong bóng và phát ra âm “phờ”

–         Tập hút ống rơm để uống nước

–         Dùng miệng để ngậm giữ một đồ chơi và đem qua một vị trí khác. Có thể tổ chức cuộc đua nhanh chậm với hai em

  1. Bắt chước tiếng kêu của các loài vật và đồ vật

Tiếng chó: gâu gâu

Tiếng mèo: mi-ao, meo

Tiếng bò: u-um bò

Ong kêu: xờ xờ

Xe ô tô chạy: zi-i-i

Bắp nổ: bốp, bốp

Xe lửa: xình xịch

Tiếng rắn: xừ xừ

Sư tử: gầm gừ

Sáo hót: huýt huýt

Tiếng khóc: oa oa

Chuột kêu: chít chít (chiu chít)

Giai đoạn một: Xem hình bắt chước. Chúng ta đưa cho trẻ em xem hình con mèo và chúng ta phát âm: mèo. Sau khi làm nhiều lần, đưa tấm hình mèo lại gần từng em, dừng một lúc và quan sát chờ đợi. Nếu trẻ em không có phản ứng, chúng ta phát âm “mèo” và qua trẻ em khác. Nếu trẻ em có một cử động, chúng ta hoan hô tán dương. Sau khi mỗi em đã có thể phát âm. Chúng ta qua một tấm hình khác

Giai đoạn hai: Lần này chúng ta chỉ đưa ra tấm hình, không phát âm, chờ xem phản ứng của từng em

  1. Phát âm trầm bổng, thực tập âm điệu sử dụng một số bài hát đơn sơ.

Các bài viết tham khảo:

canthiepsomhcm.edu.vn biên soạn

Recommended Posts

Leave a Comment